Þus og þref: Í fyrsta sinn sem ég lenti í viðtali um gervigreindina fannst mér það fyrirbrigði heldur óspennandi og léttvægt. Takið djöfluls draslið úr sambandi! – var mitt svar. Nú er látið í veðri vaka að búið sé að skapa eilífðarvélar sem séu óviðráðanlegar. Hingað til hefur þurft orku til að láta bæði menn og vélar ganga. Og auðvelt að drepa allt með því að neita því um næringu: orku. Ef gervigreindarvélar geta sjálfar endurnýjað sig endalaust og orðið sér úti um ótakmarkaða orku, þá er þó sannarlega eitthvað merkilegt í gangi.

Hvað sem eilífðarvélum líður hljótum við að hafa val. Alveg sér í lagi á meðan gervigreindarmaskínurnar eru jafn uppfullar af drasli og þær eru. Hvaða verkefni viljum við að gervigreindin leysi?

Ég er ekki hrædd við tæknina eða jafnvel þá hugmynd að gervigreindin eyði mannkyninu, við virðumst vera fullfær um það, algerlega óháð gervigreind. Mannverurnar og hugmyndir þeirra eru hryllilegri en nokkur vél. Og þar sem við höfum skapað gervigreind í okkar mynd er mjög líklegt að gervigreindin tortími sjálfri sér, fyrr eða síðar.

Er gervigreindin tól? Aðallega ólíkindatól. Í eigu og umsjá risa tæknifávelda sem hafa engar hugsjónir nema gróðasjónarmið. Gervigreindin hefur enn ekki komið með lausnir á vanda heimsins – þvert á móti eykur hún á vanda heims með nýjum stríðstólum og brjálæðislegri orkuþörf – en henni er otað að öllu og öllum eins og svör og lausnir hennar séu heilagur sannleikur. Og það sem á að heilla mest: hún á að spara tíma = peninga. Hingað til hafa samsvarandi loforð ekki fært okkur neinn gæðatíma eða græna skóga.

Tíminn er sannarlega dýrmætur. Það er til dæmis dásamlegt að geta eytt honum í að hugsa, pæla, læra, skoða, skapa, – rækta huga og hönd. Mér er fyrirmunað að skilja þá sem vilja fara á vit vélanna í leit að hugmyndum, listum, sköpun. Til hvers er þá lifað? Ferlið er það sem skiptir máli, ferlið er lífið, ekki afraksturinn.

Það sem er óþolandi við fyrirbrigðið gervigreind er nákvæmlega allt þetta gervi, þetta plat og þessir prettir, þetta billega sníkjudýralíf sem við reynum að kenna við greind en framleiðir ekki annað en ómerkilega eftiröpun og hrærigraut, einhverja ælu af öllu sem það hefur slokrað í sig. Gervigreindarsköpunin byggir á illa fengnu efni, hreinlega stolnum gögnum: textum, myndum, tónlist, hugmyndum. Viti annarra. Ég er ekki á móti leitarvélum, reiknivélum, máltæknivélum, söfnun raunverulegra heimilda og tilvitnana í þær, svo lengi sem höfunda og heimilda er getið.

Ég hef frá því um 2012 pjakkað inn myndir og texta á þessa heimasíðu, einkum til að kynna verkin mín. Mín hefur verið ánægjan. En nú kemur umferð um síðuna aðallega frá tveimur löndum: BNA og Kína. Stórveldum gervigreindarinnar. Ég geri ráð fyrir að allt efni síðunnar sé nú að finna í gervigreindarbönkum hér og þar, til notkunar við tilbúning á gervigreindarmyndum og textum. Reglubundið fæ ég svo skjallpósta frá uppdiktuðum persónum sem vinna fyrir merkar umboðsskrifstofur og elska öll mín verk og vilja allt fyrir mig gera. Stundum er skrifað á ágætri gervigreindaríslensku. Ég hef líka fengið tilboð um að gefa „lestrarklúbbum“ tækifæri á því að kjósa bækur mínar hærra upp á listum Goodreads! Það á ugglaust ekki að kosta mikið, gervigreindarbottar eru svo hraðlæsir. Allt þetta leiðindabögg hefur gervigreindin aðstoðað svikahrappana við.

Það vefst fyrir mörgum að viðurkenna gervigreindarnotkun, en það væri þó ekki nema sjálfsagt að þess sé krafist að skýrt komi fram hvort gervigreind hafi verið notuð við sköpun og tilurð verka. Í bili ætla ég því að láta nægja að merkja mig því sem ég get staðið við: Ég nota ekki gervigreind til að skapa frummyndir eða frumtexta. Allar mínar bækur hef ég unnið frá grunni. Myndlýsingar eru handgerðar. Orðin mín. En um leið og ég sleppi þeim út í heiminn hefur þeim sjálfsagt verið stolið …

*Hér á eftir fer þýðing sem var gerð með aðstoð frá vélþýðingarþjónustu Google.
*The translation below was made with help from Google Translate.

Growl and grumble: The first time I was asked about my view on artificial intelligence, I found the whole phenomenon rather uninteresting and trivial. Just unplug the bloody thing! – that was my response. Now, it is being suggested that some kind of everlasting machines and networks that are simply beyond our control have been created. Up until now, energy has been required to keep both humans and machines running. And it is easy to shut everything down by denying it sustenance: energy. If AI machines can endlessly regenerate themselves and secure an unlimited supply of energy, then something truly remarkable is indeed afoot.

Regardless of the status of the AI machines (or software), we surely must have a choice — especially while they remain as full of rubbish as they currently are. What tasks do we actually want artificial intelligence to solve?

I am not afraid of the technology, nor even of the idea that AI might wipe out humanity; we seem perfectly capable of doing that ourselves, quite independently of artificial intelligence. Human beings and their ideas are far more horrific than any machine. And since we have created AI in our own image, it is highly likely that AI will eventually destroy itself — sooner or later.

Is artificial intelligence a tool? It is, above all, a rather unpredictable contraption. It is owned and managed by giant technogarchies that harbor no ideals beyond the pursuit of profit. Artificial intelligence has yet to offer solutions to the world’s problems — on the contrary, it inflames our problems through the arms industry and an insatiable, reckless demand for energy — yet it is thrust upon everyone and everything as if its answers and solutions were the holy truth. And the most alluring promise of all: that it saves time — which is to say, money. And the world needs more cheep things, doesn’t it?

Time is, indeed, precious. It is a wonderful thing, for instance, to be able to spend it thinking, reflecting, learning, exploring, and creating — to empower the mind and skills of the hand. I find it utterly incomprehensible that anyone would turn to machines in search of ideas, art, or creativity. What, then, is the point of living? The process IS the way of living, not the product.

What is truly intolerable about this phenomenon — artificial intelligence — is precisely its artificiality, its deceit, its trickery; this cheap, parasitic existence, which we dare to label “intelligence” even though it produces nothing but banal imitation and a muddled hodgepodge — a regurgitated mess of everything it has gorged itself upon. AI-generated content is built on ill-gotten material — on data that has been, quite simply, stolen: texts, images, music, ideas. The fruits of other people’s intellect. I am not opposed to search engines, calculators, language technology tools, the collection of actual sources, and the citation of those sources, provided that the authors and sources are acknowledged.

Since around 2012, I have been uploading images and text to this website, primarily to showcase my work. It has been a pleasure. However, traffic to the site now comes predominantly from two countries: the USA and China — the superpowers of artificial intelligence. I assume that ALL the content on this site now resides within various AI databases, used to generate AI-created images and texts. Furthermore, I regularly receive flattering emails from fictitious individuals claiming to represent prominent agencies — people who supposedly “love” all my work and want to do everything for me. Sometimes, these messages are even written in passable, AI-generated Icelandic. I have also received offers to help “book clubs” boost the rankings of my books on Goodreads — probably for a relatively small fee, since AI bots are such rapid readers. Artificial intelligence has made it incredibly easy for these scammers to carry out this tiresome nuisance.

Many find it difficult to admit the use artificial intelligence, yet it is only reasonable to demand clear disclosure regarding whether AI was used in the creation and development of a work. For now, therefore, I will simply state what I can stand by: I do not use artificial intelligence to create my artwork. The illustrations are hand-crafted. The words are my own. My photos are real. But the moment I release them into the world, they have, in all likelihood, been stolen …

Myndlýsingin hér ofar eru úr myndabókinni um Raunamædda risann sem kom fyrst út hjá Máli og menningu árið 1995 en var endurútgefin nú haustið 2026. Myndstef styrkti endurútgáfuna. Hér á þessar síðu 🔗 má svo finna ítarefni um bókina: nánari upplýsingar og hugmyndir sem kunna að nýtast í leik og starfi með börnum.

The image above is from my picturebook The Glum Giant (Raunamæddi risinn) that has just been republished. It was originally published by Mál og menning in 1995 and is now finally available again.

LINKS:
English translation available via RLA Forlagid Rights Agency – Contact RLA here.

Raunamæddi risinn í vefverslunum | Raunamæddi risinn in online bookshops:
Forlagið vefverslun  |  Penninn Eymundsson  |  Bóksala stúdenta